Starter

Frisse start

Jullie en wij hebben inmiddels een frisse start gemaakt met het Nieuwe Jaar. We hoorden dat er zelfs (klein)kinderen zo flink waren om op Nieuwjaarsdag een koude duik te nemen. Toen we op Oudejaarsdag zagen met hoeveel gladheid de dag begon, kregen we, als oude mensen, een herinnering aan naar schatting 40 jaar geleden. Op een zaterdag-oudejaarsdag had ik van 09.00 – 21.00 dienst voor alle Hoogeveense dokters. Om 09.15 tijdens mijn eerste visite in een buitendorp begon het te ijzelen. Die dag was er een koude inval met na de ijzel de hele dag sneeuw. Natuurlijk verhinderde dat veel hulpbehoevenden om naar ons huis te komen voor hulp: “Ik durf zo de weg niet op”. Mogelijk was ik toen al een driving doctor en aan het eind van de dag had ik 25 huisbezoeken gedaan en tussendoor nog 25 consulten thuis. En dat voor slechts 40.000 schapen onder de hoede van deze herder. Alied was druk met het opnemen van de telefoon. Bij een nieuwe visite piepte ze me op de semafoon, waarna ik of via een vaste lijn bij iemand thuis of gewapend met een kwartje in een telefooncel naar huis belde om te horen wat het vervolg was.

En hierover spraken wij terwijl we bij 30 graden in ons zwembad dobberden. Voor dit blog is de persoonlijke noot er weer uit, dus verder

Valse start

En een abrupt einde aan hun leven. Rond de jaarwisseling stapten 200 West-Afrikanen op de noordoever van de Gambia rivier, hemelsbreed 50 km van ons huis, in een houten boot in blijde verwachting van een betere toekomst in het nieuwe jaar. Kort na vertrek sloeg de boot om door de grondzeeën van een zandbank. Volgens de autoriteiten werden er 100 mensen uit zee gered. Op 3 december is er vanaf hetzelfde strand een boot met 270 opvarenden vertrokken. Sindsdien is er taal noch teken van vernomen.

Spreekuurtje

Vreemd gedrag.

Twee vrouwen treden mijn kamer binnen. De gesluierde vrouw gaat half afgewend op haar stoel zitten en wil mij niet aankijken. De begeleidster vertelt dat ze “al lang” een vreemd gedrag vertoont. Ze is ’s nachts in de weer en loopt soms buiten op het erf rond. Ze is vaak angstig en zegt dat ze zal sterven. Ze is niet in staat om enig huishoudelijk werk te doen. Ze is al wel in een kliniekje geweest, maar niet in het psychiatrisch ziekenhuis dat hier treffend “Tanka=Tanka “ heet. Terwijl in bedenk wat ik zal doen, loopt ze naar buiten en blijft bij de poort staan. Ze is niet te overreden om weer binnen te komen. Mijn dilemma is niets doen of een vergeefse poging wagen. Ik neem een zoals altijd arbitrair besluit en geeft voor 2 weken een antidepressivum mee en voor het slapen Haldol-druppels, een middel tegen wanen. Wordt mogelijk vervolgd.

Onverklaarbaar

De man over wie ik eerder schreef, dat ik hem met FT Jay bezocht in verband met een bovenarmbreuk/schouderletsel door een ongeval kwam de volgende dag bij me met een rottige hik, die een paar uur bestond. Ik gaf hem het meest geëigende middel mee en hoorde niets meer.

Afgelopen week is hij, inmiddels al een tijdje opgenomen in het grote ziekenhuis, overleden. Ik kan zo’n situatie moeilijk hanteren omdat ik graag wil weten hoe dat toch zo kon aflopen. Doodsoorzaak? “They didn’t tell it “

Driving doctors onderweg

Alhagy en schrijver dezes vertrokken 2^e Kerstdag om 6.15 uur in het donker vanaf ons erf. Op de 800 meter hobbeldebobbel zandweg naar het asfalt lopen al een aantal dames met een zaklantaarntje in de ene hand en een grote bak op hun hoofd naar de bushtaxi om in Tanjeh vis te gaan kopen. Ray woont mooi op de route en staat al klaar. Hij heeft naast een grote doos met medicijnen een paar dozen met weg te geven kleding om te transporteren. Hij vertelt het eten in het binnenland niet te vertrouwen en heeft een aantal bakjes bij zich met eten. Gezien de hoeveelheid zullen wen in ieder geval niet de hongerdood sterven. In een koeltas heb ik 2 1,5 liter flessen water uit de koelkast en 1 uit de vriezer mee.

In de jaren 2000 tot 2007 verbleven we elke winter 2 maal 2 weken in een hotel in Gambia en maakten we vaak een tweedaagse trip het binnenland in. We namen de veerboot naar de noordoever van de Gambia-rivier en reden over erbarmelijk hobbelige en stuivende gravelwegen naar het oosten. Alhagy reed voor een baas in een open Landrover Defender en wij zaten, vaak samen met familie, vrienden of mede-hotelbewoners achterop. De temperaturen liepen op tot boven de 40 graden. Als we een put langs de weg zagen, vroegen we Alhagy onze shirts nat te maken en soms bonden we een natte sjaal als hoofddoek om. Op bovenstaande foto zie je hoe dat in onze “jonge jaren ”ging op het moment dat we een nat sjaaltje kregen.

Nu reden we over een keurige asfaltweg eerst naar Brikama, de op één na grootste stad van Gambia. Er was ondanks het vroege tijdstip op deze officiële feestdag al vrij veel verkeer. Toen we Brikama gepasseerd waren werd het rustiger op de weg. Toen de asfaltweg klaar was, bleek dat veel verkeersdeelnemers daarvan misbruik maakten door veel te hard te rijden. Daarom zijn er nu bij alle dorpjes forse verkeersdrempels, die je slechts stapvoets kunt nemen. Er zijn veel politieposten onderweg, waarvan het nut niet duidelijk is. Bij veel posten staan vrouwen met koopwaar om wat te verdienen. Nu zijn de sinaasappels in overvloed aanwezig en worden de auto’s en vooral de taxibusjes bij elke stop bestormd door de dames. Dat levert soms levensgevaarlijke situaties op, maar om dat te reguleren is het politievolk niet ingehuurd.

De AGWB moet hier nog opgericht worden en daarom is het motto in geval van pech “Help jezelf”. Zonder garages, die je kunt bellen om je weg te slepen is die zelfhulp een moeilijk verhaal. Daarom zagen we onderweg een tiental voertuigen, die gestrand waren. Dat betrof met name taxibusjes, waarvan een wiel ontbrak. Het reservewiel is dan natuurlijk al lang bij de vorige lekke band gebruikt. Kennelijk waren er voldoende handen aanwezig om bij gebrek aan krik een houtblok of grote steen onder de auto te schuiven terwijl de auto met mankracht opgetild werd. Natuurlijk wordt de verplichte gevarendriehoek hier vervangen door een grote tak die als waarschuwing op de weg gelegd wordt. We nemen aan dat in het donker een rood knipperlicht dit obstakel aangeeft. Verder zagen we overbeladen trucks staan, die gestrand waren en die gezien de staat waarin ze verkeerden, al een poosje op die plek stonden.

Op de rustige rechte stukken van de route reed Alhagy soms met een snelheid van 100 km/hr, maar op elk moment kan er een koe, geit, schaap of ezel uit de struiken tevoorschijn komen: oppassen dus. Met name de koeien blijven vaak roerloos dwars midden op de weg staan, waarbij er maar net ruimte overblijft om uiterst rustig te passeren. Verder zijn er veel overbeladen taxibusjes, zowel met passagiers als met 2 meter hoge daklasten. Ze stoppen vaak onverwachts zonder richting aan te geven en de remlichten werken vaak niet. Verder zijn fietsers, voetgangers en in toenemende mate roekeloos rijdende motorrijders als medeweggebruikers. Ik zou bijna de ezelkarren en paard en wagens vergeten te noemen.

Alhagy wees me nog een aantal malen op saillante plaatsen uit het verleden. De boom, waaronder we met Hans en Anita minstens drie uren hebben doorgebracht omdat de tank van de Landrover leeg was en er nergens benzine te koop wa, met een spelletje dobbelen als tijdverdrijf. staat er nog steeds. Alhagy was bezig om een paar liter benzine te organiseren op compounds waar een generator op benzine stond. Later die dag konden we benzine kopen in een barretje waar ze lege wijnflessen met benzine hadden.

Na ongeveer 250 km verruilden we het asfalt voor een smal zandweggetje. We zagen een paar kuddes koeien, die door een herder bewaakt werden. We passeerden een paard en wagen met vrouwen op weg “naar de dokter”. In deze streek van de Fula-stam zijn nog de typische ronde huisjes van modderblokken en voorzien van een dak van palmbladeren te bewonderen.

Ik verwachtte dat de toiletvoorzieningen op plaats van bestemming nog aangelegd moesten worden, dus vroeg ik Alhagy voor aankomst om een “comfortstop”. En daar stonden de matadoren op gepaste afstand van elkaar in de goede windrichting hun blaas te ledigen. En even later arriveerden we.

In dit feuilleton volgende week: ter plekke.

In need

Hoewel ik niet kan ontkennen dat er in hdit superarme land veel noden zijn, wordt het woord “need” toch ook vaak gebruikt in zinnen, die wij zouden willen vertalen met “Ik zou graag hebben / ontvangen”. Afgelopen vrijdagmorgen, terwijl Ali zoals dagelijks de veranda veegt en wij koffiedrinken, wordt er hardnekkig op de poort geklopt. Ali roept “Kar la?”, de Wolow term voor “Wie is daar?”. Omdat er geen antwoord komt, zet hij de bezem weg en loopt naar de poort. Hij komt teruglopen met de mededeling dat er een jongen een paar voetbalschoenen “needs”. Kennelijk is ook Ali in de veronderstelling dat we er een geheime voorraad voetbalschoenen op nahouden. Jammer, maar helaas.

Voetballen is hier voor veel jongens, en enkele meisjes, een eerste levensbehoefte. Het benodigde materiaal, ballen, shirts en schoenen, ontbreekt vaak. We hebben de laatste jaren al tientallen gekregen voetballen uitgedeeld, maar eigenlijk nauwelijks voetbalschoenen. Omdat ik op mijn spreekuur geregeld jongens zie, die met voetballen op het zandveld wonden aan hun voeten oplopen, vraag ik me af hoeveel voetbalschoenen die in Nederland te klein zijn voor groeiende voeten worden doorgegeven en hoeveel er worden weggegooid. Voor de transportkosten van 10,- per bananendoos kunnen we veel jongens blij maken en wonden voorkomen.

En zo zijn voor ons de winterse omstandigheden in Nederland met zowel sneeuwpret als sneeuwprut ver weg.