Digestivum
Door: Alied en Freek-Jan
Blijf op de hoogte en volg Alied en Freek-Jan
08 Maart 2026 | Gambia, Madiana
Digestivum
Jullie vragende blik bij het zien van de benaming van mijn laatste blog, zal verdwijnen bij mijn uitleg (hoop ik). Inderdaad had ik aangekondigd dat jullie vandaag een afzakkertje te wachten stond. Bij nader inzien vind ik dat na een zo copieuze maaltijd, digitaal uitgeserveerd vanuit een restaurant met, bij wolkeloze hemel, ontelbare sterren aan het firmament (meer dan alle Michelinsterren opgeteld) een afzakker echt de kans loopt een afknapper te zijn. Als ik zo de lijst van gerechten terugkijk, begrijp ik niet goed hoe ik dit allemaal heb kunnen opdienen en al helemaal niet hoe jullie dit hebben kunnen verteren. Om dit verteringsproces een handje te helpen, vandaag dus nog een digestivum. Met name van alcoholische kruidendrankjes zoals de bekende ijs-en ijskoude Jagermeester, maar ook van een kejakkie of Drentsche kruidenbitter wordt beweerd dat het de maag helpt om het verteringsproces te versnellen. Voor de niet-alcoholici zal mogelijk een grote kop fris geurende muntthee of zeker op de late avond rooibosthee een aantrekkelijk alternatief zijn.
Spreekuurtje
Het was ongewoon rustig afgelopen week. Er was zelfs een dag dat ik voor nop klaar zat om mijn druppeltje op de gloeiende plaat te laten vallen. Aan het eind van de middag zijn de vrouwen te druk bezig met het bereiden van de Iftar om nog met hun kroost of voor henzelf langs te komen.
Nagenoeg
Genezen zijn de wonden op het scheenbeen van Omar. Omdat jullie inmiddels wel wat vieze foto’s gewend zijn, kan ik de foto van afgelopen week hier wel publiceren. Het is een wonder dat deze zwakbegaafde man de laatste weken op de afgesproken dag is verschenen.
Onveranderd
Is de manier waarop Maryama met haar klapvoeten zich voortbeweegt. Het lijkt er nu toch echt op dat de klachten geen gevolg zijn van vitamine B12 tekort. Afgelopen maandag kwam ze na 3 weken weer voor haar injectie. Ze vertelde zich niet lekker gevoeld te hebben, maar ook dat ze geen geld had om zich achter op een motor voor 1,10 € te laten vervoeren. Ze had nu de 3 kilometer te voet afgelegd. Na haar laatste bezoek had Alied bedacht dat ze Maryama misschien kon helpen met een paar sandalen uit voorraad. Dat bleek een lumineus idee, want de schoenen pasten prima en ze liep zo trots als een pauw met een glimlach van oor tot oor. Toen Ali ook nog aanbood om haar op de motor naar huis te brengen (ze was de laatste hulpvrager) was haar dag volmaakt.
Van verre
Kwam afgelopen week een tante van Ali. Ze woont 200 kilometer het binnenland in. Een week geleden is ze van achteren aangereden door een motorrijder. Ze kreeg daarbij het stuur en een pedaal vol tegen zich aan. Ze zocht hulp in de eerstehulppost in Soma, werd verwezen naar Farafenni op de noordoever en reisde vervolgens naar een dochter aan de kust.Ali vroeg of ze wel mocht komen bij deze wonderdokter. Ik zag een moeizaam lopende oude dame.Op het meegebrachte consultverslag stonden de diagnoses wond en bloedarmoede. De bloeduitslag toonde inderdaad een wat krap Hb. Ze kreeg als medicatie diclofenac,i buprofen, vit B12, foliumzuur,ijzer, antibioticum en de onvermijdelijke paracetamol. Ze vertelde veel pijn te hebben van haar hoofd en ribben. Ademhalen gaf veel pijn. Op haar hoofd een vies vastgebakken verbandje op een forse buil. Na afweken verscheen een al bijna genezen wondje, maar ook een forse bloeduitstorting onder de schedelhuid: een flinke klap gehad dus. Bij voorzichtig aftasten van de ribben flink pijn op een paar ribben. Kortom: ribkneuzingen en schedelpijn. Ze had nu al een week nauwelijks geslapen en was zo te zien “op”.
Dilemma: ik wil haar flinke pijnstilling geven, maar kan natuurlijk het effect, maar vooral de bijwerkingen niet controleren. Door haar de laagste dosis Fentanyl pleister en voor het slapen een lage dosis langwerkende morfine te geven, heb ik natuurlijk wel een risico genomen. Hopelijk houdt de goed Engelssprekende dochter het na mijn uitleg goed in de gaten. Toen Ali de volgende dag belde, had ze die nacht lekker geslapen.
Gruwelijk
Ziet een handje van een baby van 5 maanden eruit, dat afgelopen week op de rug van moeder werd binnengebracht. Het kindje heeft 2 weken geleden haar handje in een houtskoolvuur gestoken. De moeder vertelt bij doorvragen, dat ze daarna rond 17.00 aan de poort heeft geklopt om hulp. Dat is dus op bidtijd en Ali is dan in zijn eigen huis aan het bidden. Wijzelf zijn dan net uitgebadderd. Ze is toen naar een health center 5 kilometer verderop gegaan. Daar is het handje verbonden. Vervolgens is de keuze op “local treatment” gevallen en is er een papje van bladeren op het handje losgelaten. Nu is het heel lastig om te beoordelen of dit nog 2e graad verbranding was of al 3e graad. De huid is bedekt door een zwarte, naar brand ruikende korst en er is ook onderhuids wit weefsel te zien. Ik heb het verbonden en hoop dat ik komende week het beter kan beoordelen. De bovenstaande foto is onscherp, maar misschien is dat voor de kijker ook wel beter.
Op pad.
Zaterdag ben ik met dokter Ray op pad geweest naar een dorpje op een afstand van 50 kilometer. Het driven viel dus nogal mee en daarom is de term “driving doctors” hier niet gepast. We gingen met Ali als tolk naar een dorp met veel mensen van de Balanta stam. Ik zie na zoeken dat er in Gambia ongeveer 3500 Balanta’s leven en kennelijk is er in dit dorp dus een concentratie. Na ontvangst door de belangrijkste mensen (ik bedoel natuurlijk mannen) worden er 3 tafels op een smalle veranda gezet, stallen we de meegebrachte medicijnen uit en gaan beginnen. De helft van de mensen spreekt hier alleen Balanta en laat dat nu juist de zwakste taal van Ali en Ray zijn! Gelukkig had ik een goed Engelssprekende tolk en Ali kon me helpen met de mensen die Mandinka spraken. In 2,5 uur hebben we 150 mensen genezen van hoofdpijn, pijn in ’t lijf en gewrichten, schimmelinfecties en een enkel luchtweginfect. Eigenlijk is genezen hier heel simpel: een stripje paracetamol lost veel op. Net als na de expeditie op 2e Kerstdag naar het binnenland, had ik op de terugweg weer mijn twijfels over het nut van deze onderneming. Raymond echter praat honderduit over onze goede daden. Voor hem is het natuurlijk ook een offer om na zijn onvoorstelbaar drukke werkweek op zaterdag (zijn 7e dag Adventisten zondag) nog mensen te gaan helpen met medicijnen betaald uit eigen zak (en uit de noodpot van onze Stichting Baobab Nursery School)
Afrekening
Mogelijk zijn er lezers die zich al weken afvragen hoe hoog de rekening van deze maaltijd in de loop van afgelopen 17 weken is opgelopen. Ter geruststelling: ik vind eigenlijk dat ik bij jullie in het krijt sta. Jullie hebben gezien de teller op deze site ongeveer 5500 keer mijn verhaal aangeklikt. In hoeverre de aanklikker ook het doorzettingsvermogen heeft gehad om het hele verhaal te lezen weet ik niet. Evenzo is het gissen voor hoeveel mensen mijn verhaal niet in 1 keer te behappen was en de volgende dag het kliekje van het verhaal alsnog hebben verorberd (en dus voor 2 klikkers tellen)
Net als vorig jaar zie ik enthousiaste opmerkingen van lezers, die mij adviseren de gebundelde blogs in boekvorm uit te geven. Via deze website is het mogelijk om de verhalen met bijbehorende foto’s in een boek thuis te laten bezorgen. Ikzelf heb vorig voorjaar zo’n boek besteld. Het is een mooi boek geworden met alle foto’s en mogelijk zal ik als ik nog ouder en der dagen zatter ben het nog eens verwonderd doorlezen en -kijken, maar of ik het een ander zou moeten aanbevelen??
De lezers die hun steeds positieve reactie onder de verhalen hebben gegeven, wil ik hartelijk danken voor hun complimenten. Voor de lezers, die niet gereageerd hebben: zelf moet ik altijd een drempel over om een reactie te plaatsen. Ook dank ik de mensen, die ondanks dat ze zich aan bepaalde passages gestoord hebben, zich vermenst hebben en hun gal niet over de betreffende gang hebben gespuwd. Mogelijk hebben ze wel geregeld “het zuur” gekregen. Overigens heb ik voor die groep een simpel advies: gewoon ons weblog ontvolgen.
Bij leven en welzijn hopen we in november weer naar ons winterverblijf in Madiana te vliegen en jullie op de hoogte te houden van onze belevenissen.
-
08 Maart 2026 - 15:48
Petra Van Den Heuvel :
Leuk verhaal weer om te lezen.
We hebben elkaar dit jaar niet ontmoet,
maar desalniettemin bedankt voor alle mooie
Verhalen op verloren zondagmiddagen en een
veilige vlucht terug naar Nederland.
Hopelijk tot in het najaar weer in Gambia!
-
08 Maart 2026 - 16:11
Christine:
Hele mooie verhalen Freek Jan. Dank je wel. Ik heb ze allemaal met veel plezier gelezen. Ik wens jullie sterkte met het opruimen van Toubabokunda en een goede reis naar huis.
Als alles goed gaat hoop ik ook weer in november naar Gambia af te reizen.
-
08 Maart 2026 - 17:19
Marijke Baart:
Bedankt voor de mooie verhalen, we hebben genoten van de maaltijd. We wensen jullie een voorspoedige reis naar huis. Had in december gereageerd via Facebook. Wellicht niet gelezen, maar vast goed gekomen. Jullie doen fantastisch werk. Hopelijk tot in november, petje af. Hartelijke groet van Elsa en Marijke
-
08 Maart 2026 - 17:34
Greetje Godeke:
Ook al heb ik weinig gereageerd, het was erg leuk om jullie verhalen te volgen. Een kleine herkenning van de twee keer dat we in Gambia geweest zijn. Goede reis binnenkort en tot ziens.
-
08 Maart 2026 - 17:38
René Van Lopik:
Beste Freek-Jan en Alied. Het was een copieuze maaltijd met vele gangen die vaak mooi in elkaar overgingen. De smaken vervolgden elkaar geweldig. Ik heb van de schrijfstijl genoten, de inhoud die vaak herkenbaar was, tot mij genomen, en ook nog twee weken zelf geroerd in de pannen in Gambia. Al kijkend naar mooie en vreemde vogels maar ook naar “onze” zomervogels die het in Gambia goed uithouden.
Ik wens jullie een goede terugreis en prettige warme tijd in jullie tweede huis/eerste huis. (Goede antwoord zelf aankruisen). Ik verheug mij al op de volgende blogs van jouw hand.
Met een hartelijke groet van de Veluwe aan jullie, René
-
08 Maart 2026 - 21:27
Jeannette:
En dan is de maaltijd met zoveel gangen alweer voorbij! Je hebt ons weer mee laten genieten van het wel en wee van de mensen en soms van de dieren! En dan is er weer het afscheid van jullie Gambia familie, en Toubabakunda! Ik drink een kop rooibosthee en proost op een goede reis voor jullie samen!
-
08 Maart 2026 - 22:34
H.G:
Goede reis en een mooie zomer op Nederlandse bodem
-
09 Maart 2026 - 09:02
Gé Donker:
Dag Freek-Jan en Alied, heel veel dank voor de mooie verhalen uit Gambia. Heel herkenbaar voor deze oud-tropenarts; prachtig en humoristisch beschreven qua sfeer. We zijn zelf net terug uit Tanzania, waar we het 50-jarig jubileum van Endulen Hospital meevierden, het ziekenhuis dat we sinds 2013 steunen. Allemaal druppeltjes op gloeiende platen maken de platen iets minder gloeiend. Ga zo door. Ik lees de volgende ronde graag weer mee. Goede reis terug naar Nederland.
Hartelijke groeten,
Gé
-
09 Maart 2026 - 16:47
Hans Ter Steege:
Dankjewel voor alle gangen. Een goede reis terug!
-
10 Maart 2026 - 13:56
Hans En Anita:
Beste mensen,
sneu het verhaal over het verbrande handje van de baby. Hopelijk komt het ook zonder jouw goede zorg weer goed.
Jij moet nooit twijfelen over het nut van je onderneming. Als dokter heb je de helende kracht om zonder iets te doen toch te genezen. De mensen helemaal in het binnenland zullen erg blij zijn om door jullie gezien te worden [e-2764]️.
Heel erg bedankt voor het delen van jullie verhalen en avonturen. Wij hebben ze met erg veel "smaak" gelezen. Een goede vlucht naar huis en geniet ook weer van het thuis zijn in ons mooie Drenthe.
Hartelijke groeten,
Hans en Anita
-
10 Maart 2026 - 15:37
Reinout:
Alle verhalen geboeid gelezen. We zien je graag hier terug; tot dan
-
10 Maart 2026 - 20:11
Ellen Ensing :
Ik heb nu al nadorst [e-1f92d]
-
12 Maart 2026 - 17:20
Maureen Benjamins Oost:
Ik kijk elke week uit naar wat je weer te vertellen hebt, zo bijzonder dat je dit allemaal doet, respect en een dikke knuffel van mij
-
13 Maart 2026 - 11:56
Jan En Ina Ten Caat :
Wij hebben ook jullie verhalen/ belevenissen gelezen en ook goeie thuisreis gewenst !!!
Reageer op dit reisverslag
Je kunt nu ook Smileys gebruiken. Via de toolbar, toetsenbord of door eerst : te typen en dan een woord bijvoorbeeld :smiley