Kip
Door: Alied en Freek-Jan
Blijf op de hoogte en volg Alied en Freek-Jan
28 December 2025 | Gambia, Madiana
Kip
Ik vermoed dat er lezers zijn, die deze aanhef wel logisch vinden na het EI-verhaal van vorige week. Toch is er geen verband tussen dit EI en de betreffende kip. Hoewel de kip slechts een bijrol vervulde in de expeditie van de “Driving Doctors” wil ik dit verhaal toch een plaatsje geven in de aflevering van vandaag. Als je verder gaat lezen, kom je het vanzelf tegen.
Spreekuurtje
In het uur tussen 18.00 en 19.00 wisselt het aantal mensen van slechts enkele tot 15 hulpvragers. De meeste bezoekers zijn vrouwen, al dan niet vergezeld van kinderen. Sommigen komen wat stilletjes binnenschuifelen op hun teenslippers onder het mompelen van een begroeting in een lokale taal of iets wat op salem maleikum moet lijken, maar er zijn ook vrouwen die opgewekt binnenkomen met een “High Freek, how are you”, vervolgens een formele begroeting met Ali afwerken en dan hun lijden masker opzetten om uitgebreid alle lichaamsdelen die kwellen aan te wijzen en te noemen in de lokale taal die ze machtig zijn. Ali hoort dit lijden aan met vaak wat instemmende klakgeluiden of het sissen tussen zijn tanden. Voor mij is het vooral zaak om de non-verbale uitdrukkingen van het ervaren lijden op waarde te schatten.
Twee voorbeelden van afgelopen week.
Die niet waagt, die niet wint. Die wel waagt, kan alles verliezen.
Een vrouw van rond de dertig komt met een sombere uitdrukking binnen en begint met te vertellen dat ze niet kan slapen. “Mang sino” ofwel niet slapen weet ik inmiddels te begrijpen. Vervolgens wijst ze aan waar het overal pijn doet tijdens de op dit moment frisse nachten. De nachttemperatuur duikt hier soms onder de 20 graden. Via Ali vraag ik of ze veel muizenissen in haar hoofd heeft. Uit het antwoord blijkt dat deze term niet van toepassing is. Als er een dier aan te pas moet komen om haar nachtelijke sombere overdenkingen te duiden, zou ik voor een olifant kiezen. Ze was getrouwd met een man, aan wie ze in sneltreinvaart 6 kinderen heeft geschonken. In overleg heeft deze man besloten het te wagen om zich in Mauritanië in te schepen en met “enkele” lotgenoten voor een flink bedrag even de overtocht naar de Canarische eilanden te maken. Deze houten piroque is met man en muis vergaan. Ze had toen de keus om terug te gaan naar het erf van haar ouders, met achterlaten van zeker een deel van de kinderen. De kinderen horen immers bij de familie van de verwekker. De andere optie was om te huwen met een jongere broer van wijlen haar echtgenoot, en dat was de uitkomst. Detail: deze broer was al getrouwd en had ook al middels zijn echtgenote de nodige nakomelingen het levenslicht laten aanschouwen.
Mochten er lezers zijn, die niet kunnen invoelen dat een mens in een dergelijke situatie wel eens wakker ligt, dan raad ik hen aan zich eens achter de oren te krabben.
Miskramen??
Een jonge vrouw komt verlegen lachend binnen met haar gezicht half verscholen achter haar sluier. Ze valt niet met de deur in huis en begint met wat kleine euvels te vertellen. Vervolgens komt de aap uit de mouw: ze heeft steeds miskramen. Het kost wel wat moeite om uit te vinden hoe “het zit”. Ze is 5 jaar geleden als tweede vrouw getrouwd met een man, die zijn vruchtbaarheid heeft bewezen met zijn eerste bruid. Bij haar blijft de menstruatie soms 2-3 maanden uit en haar echtgenoot beweert dan dat ze zwanger is. Als ze dan weer bloedverlies is, wordt dat als miskraam geduid. Er is nooit een urinetest gedaan om een zwangerschap vast te stellen, laat staan ander onderzoek. Uiteindelijk blijkt dat ze op dit moment haar laatste menstruatie 2 maanden geleden was en ze van mij wil weten of ze zwanger is. Ik heb uitgelegd dat de oplossing is om een zwangerschapstest te kopen en een urinetest te doen of met urine en een testkit terug te komen. Ongewenste kinderloosheid is natuurlijk altijd verdrietig, maar in deze cultuur in deze omstandigheid extra akelig.
Nog een nieuwe “bewoner”.
Onze koelkast/vriezer die Alied in februari 2008 bij de enige winkel die toen nieuwe koelkasten verkocht heeft aangeschaft, leek vorig jaar al soms moeilijk op gang te komen. Verder maakte hij tijdens het afslaan een geluid alsof er bepaalde onderdelen van de compressor op hun laatste benen liepen. In onze wegwerpmaatschappij hadden we waarschijnlijk al eerder de knoop doorgehakt en het apparaat vervangen. In deze omgeving waarin een nieuwe koel-vriescombinatie wat betreft aanschaf te vergelijken is met een privéjet in Nederland hebben we daar nog meer moeite mee. Toch hebben we ons door de Kerstkorting bij de LG-winkel laten verleiden om een nieuwe te kopen. We voelen ons getroost dat Alhagy wel een mogelijkheid zag nog een paar dalasi’s “out of it” te peuren en daarom hebben we hem/haar/het gezamenlijk op zijn auto gelegd en geroerd afscheid genomen. Het is nu verdacht stil in de keuken met de nieuwe bewoner. Voordeel is dat het elektriciteitsverbruik van ons erf flink is verminderd.
Driving doctors
Afgelopen vrijdag, Tweede Kerstdag ben ik met dokter Ray en Alhagy als chauffeur/vertaler 250 kilometer naar het Oosten gereden om in de geboortestreek van Ray een aantal uren spreekuur te doen. Onder mijn blog van vorige week staat als commentaar dat de wijzen uit het Oosten kwamen. Het komt mij voor dat het aanmatigend is om nu te zeggen dat de wijzen naar het Oosten vertrokken. We vertrokken om 06.30 in het donker, reden 500 km in 7 uur en kwamen om 20.00 uur in het donker weer thuis. In die tijdsspanne had ik zo veel ervaringen opgedaan dat het ondoenlijk is om zonder weglaten van opmerkelijke dingen dit in 1 weblog te vertellen. Ik ga er maar een feuilleton van maken, zodat ik jullie de komende X aantal blogs de verschillende aspecten kan verhalen. Ik zal vast verklappen dat de afleveringen getiteld zijn “Onderweg”, “Ter plekke”,”Medisch allerlei”en “Beschouwing”. Afhankelijk van andere belevenissen, kan het zijn dat er 2 hoofdstukken in 1 blog een plekje vinden. Toch wil ik vast verklappen dat mijn PR wat betreft aantal consulten op 1 dag heb verbroken. Mijn record ( waarop ik niet trots ben) van een vrijdag voor een vakantie, lang geleden, was 60, maar dat is nu op 67 gebracht. Maar baas boven baas: Ray kwam op 68. De details komen in de betreffende aflevering.
Op de foto van Ray zie je links een zoontje van deze man. Het kind heeft het syndroom van Down.
De kip.
Bij aankomst op de plaats van bestemming bleek er een misverstand te zijn. Ray had in eerste instantie gezegd vrijdag of zaterdag te komen en later dat de keuze op vrijdag was gevallen. Ray is lid van de 7e dag Adventisten en de zaterdag is dus in principe een rustdag. Hij vertelt wel dat hij van mening is dat hij op zaterdag onbezoldigd medische zorg mag verlenen, omdat hij op die manier ook offert. De overste van het dorp had begrepen dat we twee dagen zouden komen en kwam direct met een levende kip in zijn arm aan. De kip zou als eiwitbron dienen voor de lunch = warme maaltijd, die ze voor ons zouden bereiden. Omdat we na afloop zouden vertrekken, kreeg Ray de kip als dank aangeboden. Maar waar laat je een kip met samengebonden poten? Voordat we konden starten, kwam er een man binnen, die de kip onder het tafeltje gooide, waar het zielige beest urenlang doodstil heeft gezeten. Bij ons vertrek kwam de kip weer tevoorschijn. Mijn mening was dat we de beste daad van de dag konden doen om de kip vrij te laten. Typisch de gedachte van iemand, die niet van “our culture”is. De kip kreeg een plastic zakje onder zijn poepgat gebonden, zodat zij het interieur van de auto niet zou bevuilen en kreeg achter in een plaats tussen de dozen met medische spullen. Tijdens de terugreis met mij als passagier op de achterbank, liet de kip zo nu en dan een kakel horen, die van zo dichtbij klonk, dat ik meende dat ze bijna op mijn schouder zat. Bij het huis van Ray aangekomen werden zijn spullen uitgeladen en kreeg ik het verzoek om de kip mee te nemen. Dus liep ik met de kippenpoten in mijn knuist – en dus de kip op de kop met de vleugels wijd uitgespreid- het appartementengebouw in, waar Ray met zijn gezin huist. Na de trappen opgeklommen te hebben, liepen we het appartement binnen. Als laatste kwam ik binnen met kip. Zijn kinderen keken hun ogen uit: 1 een toubab 2 : met kip. Ik probeerde de kip aan de eerste de beste vrouw te slijten (behalve zijn vrouw ook zijn moeder en een zus, maar de eerste vrouw deinsde terug (of door mij of door de kip?) Gelukkig werd ik daarna verlost van het beest. God hebbe haar ziel.
Dit is mijn laatste bijdrage van dit kalenderjaar in het weekend, ingeklemd tussen de jaarlijks herhaalde vrome wens “Vrede op aarde in de mensen een welbehagen” en de jaarlijks oorlog-achtige “viering” van Oud en Nieuw. Ik ben zo vrij om het totale vuurwerkverbod dat na deze jaarwisseling van kracht wordt te scharen onder “Eerst zien en dan geloven”, overigens buiten bestek van dit blog.
Wij wensen alle lezers een voorspoedig en gezond 2026 toe
-
28 December 2025 - 16:24
Dieneke Mulder:
kan niet wachten op het vervolg!!!
fijne jaarwisseling, groet
-
28 December 2025 - 16:24
Petra Van Den Heuvel :
Freek Jan, bedankt weer voor je mooie verhaal. Ik wens je samen met je vrouw het allerbeste voor 2026!
-
28 December 2025 - 17:50
Chris :
Wat jammer dat we moeten wachten op die belevenissen.
-
28 December 2025 - 18:59
H:
Goede jaarwisseling en een gezond 2026
-
28 December 2025 - 22:36
René Van Lopik:
Beste Freek-Jan en Alied. Weer mijn dank voor dit mooie kip (en met wat vertraging ook vandaag ei-) blog. Geweldig hoe jij je woorden, voorbeelden kiest en je punt maakt. Op de eerste woensdag in januari reis ik met mijn zoon voor twee weken naar The Gambia. Paar dagen aan de kust en dan naar het oostelijke deel langs de rivier. Daar dan drie dagen en weer terug naar de kust. Het land, de mensen EN de vogels trekken weer.
ik wens jullie ook een goede jaarwisseling en zie graag je volgende blog komen. René
-
28 December 2025 - 23:15
Marja:
Ook voor jullie een vredig einde jaar gewenst. Hopelijk komt er in 2026 nog een boek uit van jouw hand met de titel ‘hoe (be)leef je in Gambia[e-1f603]
-
29 December 2025 - 10:50
Gé Donker:
Freed en Alied,
Heel herkenbaar dit verhaal. Ik kreeg na 3,5 jaar werken in Tanzania ook een levende kip vlak voor vertrek en kon die gelukkig nog net weer ongezien cadeau doen aan mijn vertrouwde kok, die op weg naar het vliegveld woonde. Ik ben benieuwd naar de vervolgavonturen. Een heel goede jaarwisseling toegewenst.
-
29 December 2025 - 23:31
Leny:
Beste FreekJan en Alied
wat weer een spannend verhaal,mooi te lezen hoe je met de kip en je patiënten om gaat.
een goede jaarwisseling gewenst en alle goeds voor 2026.
ps Alhagy kan na 9 jan de batterij voor zijn tel krijgen ,heb het mee gegeven aan mensen die dan naar Gambia gaan
-
19 Januari 2026 - 15:08
Hans En Anita:
Een beetje laat, maar bedankt Freek-Jan voor je verhalen van dit jaar. Ondanks dat veel dingen best verdrietig zijn, genieten wij van de manier hoe je vertelt en wanen wij ons weer een beetje in Gambia. Wij kijken samen met jullie uit naar 2026!
Reageer op dit reisverslag
Je kunt nu ook Smileys gebruiken. Via de toolbar, toetsenbord of door eerst : te typen en dan een woord bijvoorbeeld :smiley