Kodo

Kodo

In de taal van de Mandinka’s, de grootste bevolkingsgroep in Gambia, is Kodo het woord voor geld. Ik vang het woord nog al eens op in de gesprekken tijdens mijn spreekuur. De mensen vragen dan aan het eind van het consult of er ook betaald moet worden. Door de lach die doorgaans op hun gezicht verschijnt en de manier waarop ze prevelen, waarbij Ik Ali’s Amen-Amen maar nazeg, weet ik dat ze dankbaar zijn en bidden dat Allah mij zal belonen met een lang leven en voorspoed. ( het gebed om voorspoed is al jaren verhoord)

Geld

Is hier ook meer zichtbaar dan in onze bankpasjesmaatschappij. Gisteren stond er vóór mij in de rij bij de buurtsuper een kleuter met 10 dalasi ( 0,15 €) is zijn knuistje die ik “Omo” hoorde zeggen. Dat is hier de algemene benaming voor waspoeder. De kruidenier overhandigde hem een minuscuul zakje met waspoeder, waarop hij huiswaarts keerde. Ik hoop dat zijn moeder dit wilde gebruiken voor een klein handwasje en niet voor de indrukwekkende hoeveelheid was die je hier soms aan waslijnen ziet hangen of gewoon over de muur/ heg om de compound.

“Winst”.

Ik fiets over de zandweg ( er is ook geen andere mogelijkheid ) door het deels mulle zand de 800 meter naar de markt in het dorpscentrum. Ik ben op zoek naar ingrediënten voor het avondeten. Ik zou liegen als ik durfde te beweren dat de keuze reuze is. Ik koop 3 uien voor ieder 10 dalasi ( 0,15 €) en 2 zoete aardappelen voor dezelfde prijs. Totaal 50 dalasi. Ik wil baobabdrank maken en daar mix ik bananen door. Bananen zijn hier relatief duur : 6 bananen voor 75 dalasi ( reken maar uit). Op de terugweg haal ik in het winkeltje van Ababa een blik gezoete melk, ook voor de baobab. Voor zijn winkel stopt een man op een motor met een grote bak allerhande om de winkeltjes ye voorzien van spullen. De man heeft geen West-Afrikaans uiterlijk, maar blijkt uit Mauretanië te komen. Hij boft, want mijn Frans is extraordinaire. ( daar kun je immers alle kanten mee op ). Na een praatje wil hij graag mijn telefoonnummer om te whatsappen. Vreemd, dat je taalgevoel je dan zo in de steek kan laten….

Ababa rommelt wat in de bak en vist een plastic zak met blinkende schuursponsje op ( pas op, niet gebruiken in je Tefalpan ivm PFAS …) . De prijs is 120 dalasi voor 24 sponsjes. Ababa is not amused want tot dusver betaalde hij 100 dalasi….maar uiteindelijk moet hij toch de vraagprijs dokken. Ik ben benieuwd naar de verkoopprijs per sponsje en hij antwoordt dat hij ze altijd voor 5 dalasi verkoopt. De 20 dalasi winst op 24 sponsjes verdampt in onze hoofden (we kunnen beiden goed rekenen ). De marges zijn dun. Het moet echt uit het volumen komen (of niet?)

Valsemunterij.

Bij het betalen van het blik gezoete melk, 125 dal., geeft Ababa mij het biljet van 100 terug en merkt op dat dit geen dalasi’s zijn, maar mogelijk Europees geld. Als rechtgeaarde Nederlander krijg ik direct dollartekens in mijn ogen: 100 dollar??Helaas blijkt het bij nadere inspectie een biljet van 100 Servische dinars te zijn. Internet leert me dat 1 dinar gelijkstaat aan 0,0085 euro en aan 0,65 dalasi. Later thuis vind ik bij het gewisselde geld tussen de biljetten van 100 dalasi nog zo’n biljet. We zijn dus flink het schip in gegaan en beraden ons nog hoe we dit gat in ons vakantiebudget kunnen vullen. Crowdfunding misschien?

Eigenlijk.....zijn het geen valse bankbiljetten,dus ook geen valsemunterij, maar gewoon domme onoplettendheid.

Indexering?

Niet gehinderd door al te veel kennis, hebben we in 2007 ons huis in Madiana laten bouwen en op 1 februari 2008 werd het opgeleverd. Bij de oplevering inbegrepen zat Ali Baldeh als tuinman en bewaker. Dat had Frank, die de bouw van ons huis regelde, zo bedacht en ook een riant onderkomen voor Ali laten bouwen. Bij de poort staat het watchmanhuis: 1 kamer van 6 vierkante meter met een douche, wc en wastafel. Ali, geboren in 1979, was in het rijke bezit van één tas met kleding. Het meubilair bestond uit een bed, een bankje en een kast. Als salaris had Frank 1500 dalasi afgesproken. Ali was de koning te rijk met een eigen bed, een badkamer, elektrisch licht en stromend water.

Ali bleek voor een ons een gouden man: betrouwbaar, hulpvaardig, bescheiden en een goede tuinman. In maart 2008 vertrokken we uit een huis op de zandvlakte en in november kwamen terug in een groene oase.

Na een aantal jaren realiseerden we ons dat Ali zo geen gezin kon beginnen. Voordat we dit probeerden op te lossen, hebben we eerst bij hem geïnformeerd of hij wel een gezin wilde. Na een bevestigend antwoord hebben we een stuk grond naast ons erf erbij gekocht en voor hem een huis laten bouwen. Na 2 mislukte dates (niet via Tinder) verscheen in oktober Penda als zijn vrouw.

Na enkele dagen kwam het kersverse(?) paar tegen de schemering op onze veranda voor een consult: Penda heeft buikklachten en er beweegt iets. Al snel was duidelijk dat Penda flink zwanger was (niemand begreep hoe ) en ze beviel 1 februari 2015 van een gezonde zoon.

Inmiddels hebben ze 2 kinderen en zorgen ze ook voor een binnengeschoven neefje, dat 2 jaar was toen zijn moeder overleed en 4 jaar toen hij zijn oma verloor.

Ali’s salaris is in de loop van de jaren verhoogd en bedraagt nu 6000 dalasi per maand met een bonus van 13200 per jaar als alles oké is. We vinden het lastig om te beoordelen of dat een redelijke beloning is, naast het gratis wonen. Politieagenten, verpleegkundigen en leraren, in dienst van de overheid verdienen 4000 tot 6000 dal per maand. Maar welk bedrag is nodig om te kunnen bestaan?? Ali zelf heeft nooit om een verhoging van zijn salaris gevraagd, maar dat is geen maatstaf.

Ik heb Ali deze week gevraagd waaraan ze zijn salaris besteden.

Penda krijgt per dag 100 dalasi voor boodschappen, dat wil zeggen groente (geen rijst, geen kip): 3000 p mnd

Het gezin koopt per dag 5 stokbroden = 50 dalasi en zo nu en dan een grootverpakking boter = 250 dalasi als beleg. : 1500 dal per mnd.

Zo nu en dan….3x per week 1 kg kippenpoten á 120 dal per kg.

En dan de uitgave van een zak rijst van 50 kg…2000 dal. Genoeg voor plm 6 weken

Kleding en schoenen kopen ze niet Dat komt via ons als tweedehandskleding uit NL, maar wel nieuwe haftans en een nieuwe jurk voor Penda 1x per jaar tgv het Offerfeest.

De kinderen gaan naar een privéschool ,dus schoolgeld, uniformen zijn vrij.

Fatou , een zus van Penda, is als lerares op de lagere school in Madiana geplaatst en heeft nu een luxe onderkomen bij hen thuis.. Op mijn vraag wat ze bijdraagt voor eten: soms koopt ze wel eens wat en ze ondersteunt ook haar ouders in het binnenland. Het is not done om een logee, die zichzelf heeft uitgenodigd voor een jarenlang(?) verblijf om kostgeld te vragen.

Penda verbouwt groente op hun erf en haar oogst brengt soms wel 200 dalasi op!!

Ik ga op internet op zoek naar “armoedegrens”. In Nederland ligt de grens voor een alleenstaande op 1300,-€ per maand. Wereldwijd werd altijd een inkomen van 1,90 dollar aangehouden, maar er staat niet bij of dat inkomen voor 1 persoon is of voor een gezin. Momenteel wordt de armoedegrens gerelateerd aan het gemiddelde inkomen van het land. Voor een laaginkomenland is de armoedegrens nu op 3,50 dollar per dag gesteld.

Is dit salaris met secundaire arbeidsvoorwaarden voor Ali een bestaan of bestaansminimum of bestaan(on)zekerheid???In ieder geval durf ik te stellen : hoe bestaat het dat veel mensen in Gambia met veel minder inkomen een “bestaan” hebben.

Gelukkig hebben we tot eind januari om te bedenken welke indexering we gaan toepassen. Ik hoop dat jullie ons wijsheid toewensen.